ECRP

Είναι εξέταση μελέτης του άνω ημιμορίου της κοιλιάς συνδυάζοντας ενδοσκοπικό έλεγχο, όπως γίνεται και στη γαστροσκόπηση, με ακτινολογικό έλεγχο, για τον έλεγχο των πόρων που παροχετεύουν τα υγρά που παράγονται από το ήπαρ, το πάγκρεας και τη χοληδόχο κύστη.

Διαδικασία

Η εξέταση πραγματοποιείται μέσω της εισόδου ενός εύκαμπτου ενδοσκοπίου από το στόμα και διαμέσου του οισοφάγου, περνά στο στόμαχο και από εκεί στο 12κτυλο, μέχρι να συναντήσει τον παγκρεατικό και το χοληδόχο πόρο που έρχονται από το πάγκρεας και το ήπαρ αντίστοιχα.

Η ERCP έχει παράλληλα με τη διαγνωστική και θεραπευτική δυνατότητα. Εάν κατά τη διάρκεια της εξέτασης διαπιστωθεί ύποπτη βλάβη, είναι δυνατή η προώθηση μέσω του ενδοσκοπίου, ενός καθετήρα βιοψίας για τη λήψη δείγματος από τη βλάβη αυτή για ιστολογική εξέταση. Εάν υπάρχει χολόλιθος μέσα στο χοληδόχο πόρο που αποφράσσει τη ροή της χολής προς το έντερο, μέσω της ERCP είναι δυνατή η αφαίρεση του λίθου. Ένας στενός χοληδόχος πόρος μπορεί να διανοιχθεί με τη τοποθέτηση ενδονάρθηκα (stent) μέσω της εξέτασης.

Η εξέταση διενεργείται εντός Νοσοκομείου και διαρκεί 30-60 λεπτά. Ακολούθως ο ασθενής μπαίνει σε θάλαμο νοσηλείας και συνήθως παραμένει νηστικός για μερικές ώρες, με χορήγηση ενδοφλέβιων υγρών.

Χορηγείται τοπικά στο στόμα σπρέι αναισθητικό για να γίνει πιο ανεκτή η εξέταση, ενώ παράλληλα χορηγείται ήπια καταστολή και αναλγησία ενδοφλεβίως. Αν ο εξεταστής το κρίνει απαραίτητο, μπορεί να χορηγήσει και μια δόση αντιβίωσης κατά τη διάρκεια της εξέτασης.

Ο ασθενής τοποθετείται ξαπλωμένος στο αριστερό πλάγιο και εισάγεται στοματοδιαστολέας. Στην άκρη του ενδοσκοπίου τοποθετείται λιπαντικό και κατασπάται η γλώσσα για πιο εύκολη είσοδο. Μπορεί να ζητηθεί κατά την είσοδο του ενδοσκοπίου από τον εξεταζόμενο να καταπιεί για να διευκολύνει το πέρασμα του οργάνου από το στόμα. Μια μικρή ποσότητα αέρα εισάγεται μέσω του ενδοσκοπίου που επιτρέπει στον εξεταστή να βλέπει καλύτερα. Σταδιακά το όργανο προωθείται μέχρι τη 2η μοίρα του 12κτύλου όπου και αναγνωρίζεται μια ανατομική δομή, γνωστή ως φύμα του Vater.  Η δομή αυτή αποτελεί το σημείο όπου ο παγκρεατικός και ο χοληδόχος πόρος αδειάζουν το περιεχόμενό του μέσα στο έντερο. Μέσω του ενδοσκοπίου εισάγεται ειδικός καθετήρας, ο οποίος διαπερνά το φύμα του Vater και εισάγεται μέσα στους 2 πόρους. Από τον καθετήρα εισάγεται σκιαγραφικό υλικό και λαμβάνονται διαδοχικές ακτινογραφίες για την απεικόνιση των πόρων. Μόλις η εξέταση ολοκληρωθεί, το ενδοσκόπιο αφαιρείται με ήπιο τρόπο.

Ενδείξεις υπερηχογραφήματος

Το υπερηχογράφημα είναι μια αξιόπιστη μέθοδος για την ανάδειξη παθολογικών καταστάσεων που προέρχεται από τα όργανα της κοιλιάς, όπως το ήπαρ, η χοληδόχος κύστη, ο σπλήνας, το πάγκρεας, οι Νεφροί, η σκωληκοειδής απόφυση, τα έσω γεννητικά όργανα, η ουροδόχος κύστη και τα αγγεία της κοιλιάς.

Συνήθως το υπερηχογράφημα χρησιμοποιείται ως πρώτη εξέταση σε ασθενείς που παραπονούνται για πόνο ή άλλα συμπτώματα από την κοιλιά, επαναλαμβάνεται χωρίς καμία επιβάρυνση και μπορεί να κατευθύνει τους γιατρούς σχετικά με το ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν για την ολοκλήρωση του διαγνωστικού ελέγχου σε κάθε ασθενή.

Επιπλέον στα χέρια ενός έμπειρου εξεταστή, το υπερηχογράφημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και θεραπευτικά, αφού επιτρέπει την εισαγωγή καθετήρων στην κοιλιά για την εκκενωτική παρακέντηση συλλογών, όπως αποστήματα, αιματώματα, ορώδεις συλλογές κτλ.

Ακόμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε βιοψίες αφού επιτρέπει την προσεκτική είσοδο οργάνων βιοψίας στην κοιλιά, αλλά και στο θώρακα και στον τράχηλο και υπό άμεση όραση στην οθόνη των υπερήχων, αφαιρούνται τμήματα ιστών από ύποπτες βλάβες, χωρίς να χρειάζεται αναισθησία ή χειρουργική επέμβαση. Εκτός από την κοιλιά, επιτρέπει τη λεπτομερή μελέτη οργάνων , όπως ο θυρεοειδής και οι παραθυρεοειδείς αδένες, ενώ είναι σημαντική και η προσφορά των υπερήχων στη μελέτη των μυϊκών κακώσεων. (ρήξεις, αιματώματα κτλ) στην περιοχή κυρίως του ώμου, του Αχίλλειου τένοντα και του γόνατος.

Προετοιμασία

     

    • Ο εξεταζόμενος θα πρέπει να μένει νηστικός από το προηγούμενο βράδυ
    • Εάν υπάρχει ανάγκη για λήψη φαρμάκων το πρωί της εξέτασης, θα πρέπει να γίνεται με τη λήψη πολύ μικρής ποσότητας
      νερού και να ενημερώνεται ο γιατρός
    • Μπορεί να χρειαστεί η λήψη αντιβίωσης πριν την εξέταση την οποία δε θα πρέπει να αμελήσει ο εξεταζόμενος
    • Πριν την εξέταση απαιτείται η λήψη λεπτομερούς ιστορικού όπου ο ασθενής πρέπει να αναφέρει τυχόν ιστορικό αλλεργιών σε    τρόφιμα ή φάρμακα ή την ύπαρξη άσθματος
    • Ο ασθενής θα πρέπει να ενημερώνει το γιατρό σχετικά με το αν υποβλήθηκε σε εξέταση με βάριο την τελευταία εβδομάδα πριν την ERCP.
    • Αν ο ασθενής λαμβάνει φάρμακα που επηρεάζουν την πηκτικότητα του αίματος θα πρέπει να τα σταματήσει μερικές ημέρες πριν την ERCP και να ενημερώσει το γιατρό του.
    • Ο ασθενής θα πρέπει να ουρήσει πριν την εξέταση και να έχει αφαιρέσει τυχόν τεχνητή οδοντοστοιχία.

Πιθανές επιπλοκές

     

    • Διάτρηση εντέρου
    • Παγκρεατίτιδα
    • Αιμορραγία
    • Βακτηριαιμία
    • Χολαγγειίτιδα
    • Καρδιακές ή αναπνευστικές επιπλοκές λόγω της λήψης ήπιας καταστολής και αναισθησίας

Μετά την εξέταση

Ο ασθενής εισάγεται σε θάλαμο νοσηλείας και δεν σιτίζεται μέχρι να αποκατασταθεί η αιμωδία στο στοματοφάρυγγα. Ανάλογα με τη γενική κατάστασή του, μπορεί να λάβει εξιτήριο το ίδιο βράδυ ή την επόμενη ημέρα. Δεν επιτρέπεται να οδηγήσει τουλάχιστον για 24 ώρες μετά τη περάτωση της εξέτασης, γι’ αυτό και θα πρέπει να συνοδεύεται στην επιστροφή στο σπίτι. Πριν το εξιτήριο θα πρέπει ο γιατρός να εξετάζει τον ασθενή λεπτομερώς για την αναγνώριση τυχόν επιπλοκών από την επιτέλεση της ERCP.

Μετά την εξέταση ο ασθενής μπορεί να αισθανθεί ήπια δυσφορία και να έχει ερυγές ή αυξημένες ποσότητες αερίων, ενώ λόγω της καταστολής να παρουσιάζει ήπια υπνηλία. Αυτά είναι φυσιολογικές αντιδράσεις και δε θα πρέπει να προκαλούν ανησυχία. Επίσης μπορεί να παρουσιαστεί ήπιο κοιλιακό άλγος. Εντούτοις, ο γιατρός θα πρέπει να έχει υψηλό βαθμό ετοιμότητας και να εξετάζει τον ασθενή, ώστε να αναγνωρίζει έγκαιρα τυχόν επιπλοκές, ενώ δε θα πρέπει να αμελείται η θερμομέτρηση του εξεταζόμενου για τυχόν εμφάνιση πυρετού. Ο ασθενής δε θα πρέπει να διστάζει να ενημερώνει για οτιδήποτε τον ενοχλεί ή τον ανησυχεί μετά την εξέταση.
Απαγορεύεται η κατανάλωση αλκοόλ πριν και μετά την εξέταση.

Επιπλοκές

     

    • Φλεγμονή του παγκρέατος (παγκρεατίτιδα)
    • Αιμορραγία. Μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά ή να χρειαστεί επείγουσα χειρουργική επέμβαση.
    • Φλεγμονή του χοληφόρου δένδρου
    • Σήψη
    • Διαταραχές του καρδιακού ρυθμού
    • Τρώση οισοφάγου, στομάχου ή 12κτύλου. Απαιτεί άμεση χειρουργική αποκατάσταση.

Προσοχή

    • Προσοχή θα πρέπει να δίνεται στη λήψη ιστορικού, ενώ θα πρέπει να αποφεύγουν την εξέταση ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε εξέταση με βάριο τουλάχιστον για μια εβδομάδα.
    • Προσοχή για την περίπτωση εγκυμοσύνης λόγω της ακτινοβολίας.
    • Προσοχή στις περιπτώσεις ενδοκοιλιακής φλεγμονής, όπως η παγκρεατίτιδα και η εκκολπωματίτιδα.
    • Προσοχή στους ασθενείς με σοβαρά καρδιακά ή αναπνευστικά νοσήματα.
    • Προσοχή σε ασθενείς με διαταραχές της πήξης του αίματος.

Σχηματική απεικόνιση της εξέτασης με σταδιακή προώθηση του ενδοσκοπίου από το στόμα δια του στομάχου, στο 12κτυλο, όπου τελικά καθετηριάζονται ο χοληδόχος και ο παγκρεατικός πόρος
ERCP-2
Εικόνα από ERCP, όπου απεικονίζονται πολλαπλοί λίθοι εντός του χοληδόχου πόρου, καθώς και ήπια διάταση του ενδοηπατικού χοληφόρου δένδρου
ERCP-3
Εικόνα από ERCP, με την τοποθέτηση stent στο χοληδόχο πόρο και αποσυμφόρηση του χοληφόρου δένδρου, λόγω απόφραξης από την κακοήθη βλάβη που απεικονίζεται